NA Order म्हणजे काय?
👉 NA Order म्हणजेच “Non-Agricultural Order”, हा महाराष्ट्रात शेतजमिनीचा वापर शेतीव्यतिरिक्त (गैर-शेती उपयोगासाठी) करण्यासाठी मिळणारी अधिकृत परवानगी आहे.
🔴 NA Order म्हणजे काय?
➡️ महाराष्ट्र भू-राजस्व संहितेनुसार (Maharashtra Land Revenue Code, 1966), राज्यातील सर्व जमीन मूळतः शेती उपयोगासाठी आहे.
➡️ जर तुम्हाला ती जमीन घर बांधण्यासाठी, दुकान, गोदाम, कारखाना, हॉटेल, हॉस्पिटल इ. उपयोगासाठी वापरायची असेल, तर तुम्हाला त्या जमिनीचा “वापर प्रकार” बदलून NA (Non-Agricultural) वापरासाठी परवानगी घ्यावी लागते. ही परवानगी म्हणजेच NA Order.
🔴 NA Order कोण देतो?
✅ जिल्हाधिकाऱ्याचे कार्यालय (Collector’s Office).
✅ तहसीलदार/SDO काही प्रकरणात.
✅ महानगरपालिका/नगर परिषद क्षेत्रात काही वेळा त्यांच्या शिफारशीने.
🔴 NA Order कुठे लागते?
✅ घर/बंगल्याचे बांधकाम
✅ प्लॉटिंग व विक्री
✅ व्यावसायिक गाळे/दुकान
✅ कारखाना/गोडाउन
🔴 NA Order मिळवण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे
👉 7/12 उतारा व 8A फेरफार.
👉 जमिनीचा फेरनकाशा (मोजणी नकाशा).
👉 जमिनीधारकाचा अर्ज.
👉 जमिनीचा lay-out plan (जर प्लॉटिंग करत असाल).
👉 सार्वजनिक रस्त्यांची माहिती.
👉 मालमत्तेचे कर नोंदी.
👉 वापर बदलाचा कारणमीमांसा दस्तऐवज (गुंतवणूक असेल तर त्यासंदर्भात).
🔴 शुल्क व वेळ
✅ NA Conversion Fees लागतो (Rs. 50–200 प्रति चौरस मीटरप्रमाणे, झोननुसार).
✅ वेळ: सामान्यतः 3–6 महिने (पण डिपार्टमेंटचा वेग, कागदपत्रांची पूर्तता यावर अवलंबून).
✅ काही ठिकाणी Fast-track NA Processing सुविधा असते (अधिक फी भरून).
🔴 NA Order का आवश्यक?
1️⃣ NA Order शिवाय घर/बांधकाम केल्यास ते बेकायदेशीर ठरते.
2️⃣ बँकेकडून कर्ज मिळत नाही.
3️⃣ कोणतीही सरकारी मंजुरीचे प्रकल्प (पाणी, रस्ते, लाईट) मिळणे कठीण.
4️⃣ प्लॉटिंग किंवा विक्री करताना ग्राहकांवर विश्वास निर्माण होत नाही.
🔴 NA Order असल्याची ओळख
👉 7/12 उताऱ्यावर “गैरशेती” किंवा “बांधकाम” असा उल्लेख असतो.
👉 उताऱ्यावर “धारा 44-A” किंवा “धारा 47” अंतर्गत आदेशाचा उल्लेख दिसतो.
👉 गाव नमुना 8A मध्ये वापर बदल दिसतो.
🔴 धारा काय?
महाराष्ट्र भूमिकर संहितेनुसार काही विशिष्ट धारांनी वापरबदल परवानगी दिली जाते:
1️⃣ Section 44/47 (MLRC 1966) – शेतीचा गैर-शेती वापर करण्यासाठी.
2️⃣ Section 36(A) – शहरी क्षेत्रात प्लॉटिंग/विकासासाठी.
3️⃣ Rule 4 of Maharashtra Land Revenue (Conversion of Use) Rules, 1969.
🔴 NA Order शिवाय बांधकाम केल्यास?
➡️ बांधकाम बेकायदेशीर समजले जाते.
➡️ संबंधित विभाग (महानगरपालिका/Collector Office) “Demolition Notice” पाठवू शकतो.
➡️ मिळकत नोंद होत नाही.
➡️ वीज कनेक्शन, पाणी परवाना, घरपट्टी मिळत नाही.
🔴 नव्याने शेतजमीन खरेदी करून NA कसे घ्यावे?
जर तुम्ही नुकतीच शेती जमीन खरेदी केली असेल आणि त्यावर घर/बांधकाम करायचं असेल, तर:
👉 सर्वे/मोजणी करून घेतली पाहिजे.
👉 Land Use Certificate घ्या.
👉 Zoning Plan मध्ये Residential झोन आहे याची खात्री करा.
👉 Lay-out Plan आणि NA Conversion साठी अर्ज करा.
👉 Development Charges भरा.
👉 मंजुरीनंतर प्लॉट/बांधकाम सुरू करा.
🎯 NA मिळवण्यासाठी त्रास होऊ नये म्हणून टिप्स
✅ Lay-out Plan आधीच मंजूर करून ठेवा.
✅ Online NA Portal (जिथे उपलब्ध आहे) याचा वापर करा.
✅ जमिनीवरील कोर्ट / उत्पन्न विभागातील अडचणी आधी दूर करा.
✅ अनुभवी वकील किंवा लँड कन्सल्टेंटची मदत घ्या.
✅ अर्ज करताना वापराचा हेतू स्पष्ट लिहा.
✅ जिल्हाधिकाऱ्याच्या कार्यालयातील फॉलोअप सतत ठेवा.
